Cztery powieści, reportaż, biografia i tom poezji weszły do finału Nagrody Literackiej Nike. Wśród autorów wyróżniono: Annę Bikont, Szczepana Twardocha, Zytę Rudzką, Dorotę Grabek, Justynę Kulikowską, Krzysztofa Łapińskiego i Weronikę Murek. Nike przyznawana jest książkom wyjątkowym, które zachwycają czytelników, a celem jaki przyświeca organizatorom konkursu jest przede wszystkim popularyzacja polskiej literatury współczenej. Nike w tym roku obchodzi swoje 29. urodziny, za rok minie 30 lat odkąd po raz pierwszy została przyznana. Kto w tym roku dostanie statuetkę dowiemy się już 4 października.
W czerwcu poznaliśmy dwadzieścia tytułów, z których wybrano finałową siódemkę. To tak zwana krótka lista, która jest świetnym drogowskazem dla czytelników – jeśli jeszcze nie zdążyliście sięgnąć po te pozycje, to zdecydowanie warto. Wśród nominowanych są autorzy, którzy debiutują i tacy jak Anna Bikont, Szczepan Twardoch, czy Zyta Rudzka, którzy dobrze znają emocje towarzyszące konkursowi.
W tym roku w kapitule konkursu zasiadają: Witold Bereś, który jest przewodniczącym (dziennikarz, scenarzysta filmowy), Anna Arno (poetka i eseistka), Bogdan Białek (poeta), Andrzej Brzeziecki (historyk), Zbigniew Mentzel (prozaik i eseista), Natasza Parzymies (reżyserka, scenarzystka), Radosław Romaniuk (literaturoznawca, biograf) i Katarzyna Sawicka-Mierzyńska (literaturoznawczyni).
A oto siedem tytułów, które powalczy o Nike i Nike Czytelników:
1/ Anna Bikont/ „Nie koniec, nie początek. Powojenne wybory polskich Żydów”
Anna Bikont przygląda się losom powojennych Żydów, tych którzy przerwali piekło i życie zmusiło ich do zadania sobie podstawowego pytania: co dalej? Zostać tu, wśród popiołów, zacząć od nowa, walczyć z systemem? Wyjechać i odbudować swoją tożsamość? A może zapomnieć w ogóle o tym, że jest się Żydem?
Ten reportaż to wyboista droga, którą przeszło wielu ocalałych z Zagłady Żydów. To historie które poruszają, łamią serce i wstrząsają człowiekiem.
2/ Dorota Grabek/ “Zmartwychwstanki”
Opowiadania Doroty Grabek to historie z metropolii, w której każdy bohater żyje swoim życiem, zamknięty w bańce swojego mikroświata. I choć z pozoru wszystko wydaje się tu zwyczajne, to szczegóły potrafią zaskoczyć.
Jest tu fryzjerka, która kradnie włosy, kobieta, która śpi w nie swoich mieszkaniach, emerytka, której ktoś pisze listy w windzie. To kalejdoskop znajomych, ale też dziwnych bohaterów, fascynujących.
„Zmartwychwstanki” to debiut literacki Doroty Grabek, który został wyróżniony również nominacjami do Nagrody Conrada i Nagrody Gombrowicza.
3/ Justyna Kulikowska/ “Wnyki dla światła”
„Wnyki dla światła” Justyny Kulikowskiej raz są oślepiające jak blask kul dyskotekowych, a innym razem bezpośrednie niczym pogo na betonie; bywają ciche, ale też brutalne. W swoim najnowszym tomie poetka bada naturę uwikłania i zdrady, a kolejne wiersze i powracające frazy tworzą osobistą mitologię. Można powiedzieć, że Kulikowska uprawia sztukę poetycką „kintsugi” – eksponuje pęknięcia zamiast je ukrywać; nie zapisuje impresji, nie śledzi cieni ani nie czeka na promienie słońca. Wręcz przeciwnie: wnyki dla światła zastawia z porażającą precyzją, ale równocześnie z niewielką nadzieją na powodzenie podstępu. Jej wiersze są jak pułapki na to, co ulotne i niewidzialne: na zachwyt, traumę, stratę i język.
A czas? „Czas? Musi się domknąć, / to pewne – był oknem, a stanie się drzwiami”.
„Wnyki dla światła” to jedyny tom poezji, który znalazł się w finale Nike. Kulikowska była już dwukrotnie na liście nominowanych do tej nagrody, ale nigdy w finale.
4/ Krzysztof Łapiński/ “Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa”
Sokrates to postać niebanalna i intrygująca. To filozof, który wzbudzał nie tylko podziw, ale i kontrowersje, i którego skazało na śmierć miasto w którym żył – Ateny, mimo że sam Platon nazywał go „lekarzem dusz”. Krzysztof Łapiński wnikliwie przygląda się życiu Sokratesa, kreśląc przy okazji portret czasów, Aten i ich społeczeństwa. W tej biografii jest nie tylko filozofia, ale i miłość, polityka, czy konflikty.
5/ Weronika Murek, “Urodziny”
Jaga Babażyna, aktorka i rozwódka, mieszka sama w dużym domu na Żoliborzu. I coraz częściej widzi nieproszonych gości, a to spacerują w jej ogrodzie, a to pojawiają się w jej domu. Jaga z przerażeniem odnotowuje ich obecność, stara się zgłaszać ich pojawienie na policji – która jednak nie widzi nic niepokojącego, oprócz zachowania Jagi. A ona zdaje sobie sprawę, że dzieje się coś, czego rozum może nie ogarnąć, tak jak trudno mu się pogodzić z upływającym czasem, ze zmarnowanymi szansami…
To opowieść o starzejącej się kobiecie, która ciągle stara się, aby pozostać sobą, aby grać na scenie życia postać pierwszoplanową.
6/ Szczepan Twardoch, “Null”
Nadziei nie ma.
Jest błoto, drony i betonowy strop piwnicy, jeśli masz dość szczęścia, i bunkier, który nazywasz blindażem, a zwykle jest marną jamą w ziemi. O co więc walczysz? Czy wierzysz jeszcze w sens tej walki?
Szczepan Twardoch w swojej powieści zabiera nas na pierwszą linię frontu, czyli null. To właśnie tam, w błocie, walczą jego bohaterowie, dzielni obrońcy ukraińskich granic. Zanurzeni w beznadziei, mają tylko jedno marzenie, aby przeżyć i tylko o tym jednym nie wolno im myśleć, nie wolno im się na tym skupiać – bo życie żołnierza jest tylko tu i tylko teraz.
7/ Zyta Rudzka, „Tylko durnie żyją do końca”
Lida marzyła o karierze sportowej, na którą szanse bezpowrotnie przepadły. Zamiast tego uczy wychowania fizycznego na wsi. Ale ta wieś jest nie byle jaka, płynie przez nią rzeka. Lida jeździ motorem, pływa nago, pije zajzajer z derenia i mieszka z dwoma mężczyznami. Za nic ma konwenanse, wymogi czy oczekiwania innych – żyje tak jak chce żyć… a może tak jak potrafi?
Zyta Rudzka daje nam bohaterkę pełnokrwistą, frapującą i niezwykle twardą.
W 2023 roku Zyta Rudzka odebrała Nike za książkę „Ten się śmieje, kto ma zęby”.
Gala rozdania nagród odbędzie się w gmachu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie 4 października. To wtedy dowiemy się kto dostanie statuetkę projektu Gustawa Zemły i gratyfikację finansową w kwocie 100 tyś zł.
W plebiscycie dla czytelników można oddać głos do 27 września na wyborcza.pl
Kulturalnie mon Amie 